Wednesday, Apr, 01, 2026
Questionnaire
The National Citizen Logo

DIE PRYS VAN ’N "SWIPE": Wellington-inwoners Belas deur Onwettige Spaza-ekstras

Wellington | Carlo Small | 26 March 2026
DIE PRYS VAN ’N "SWIPE": Wellington-inwoners Belas deur Onwettige Spaza-ekstras

Die strate van Wellington, vanaf Pentzstraat dwarsdeur Weltevrede en Van Wyksvlei, is tans die toneel van ’n stil maar duur opstand teen Suid-Afrikaanse verbruikerswetgewing. Spaza-winkels in buitelandse besit implementeer na bewering ’n "private belasting" op kliënte deur buitensporige bybetalings te eis van diegene wat dit waag om met ’n kaart te betaal.

In Weltevrede straat het een inwoner, wat op voorwaarde van anonimiteit gepraat het, ’n skokkende werklikheid onthul: "By een winkel hier, as jy met jou kaart betaal, vra hulle jou tot R50 ekstra. Dit maak nie saak wat die prys op die rak sê nie; die oomblik as die masjien uitkom, gaan die prys op."

Hierdie is nie ’n geïsoleerde voorval nie. Verslae stroom in wat verskeie winkels regoor die gebied identifiseer wat na bewering aan hierdie praktyk deelneem:

  • Die "Red Building"-winkel in Pentzstraat.

  • Die "Red Shop" in Dennestraat.

  • Die "Red Container"-winkel in Jardinestraat.

  • Verkooppunte in Van Wyksvlei-weg, Leonstraat en Impalaweg.

  • Verskeie winkels binne die Smarty Town/Weltevrede-area.

Wat die Wet Sê

Die Suid-Afrikaanse regering is duidelik: hierdie praktyk is onwettig. Volgens Artikel 23 van die Wet op Verbruikersbeskerming (WVB), mag ’n verskaffer nie van ’n verbruiker vereis om ’n hoër prys as die vertoonde prys te betaal nie. Verder het die Betalingsvereniging van Suid-Afrika (PASA) en die Ombudsman vir Verbruikersgoedere en -dienste (CGSO) bevestig dat handelaars kontraktueel deur hul banke verbied word om "transaksiefooie" aan die klient deur te gee.

National Citizen het die volgende verklaring van PASA ontvang: "Handelaars word nie toegelaat om ekstra te vra vir aankope wat met ’n kaart gedoen word nie. Indien die klant nog die betaalstrokie het, behoort dit die banknaam en die handelaarnommer te toon wat nodig is vir die klant om die handelaar by die korrekte verkrygende bank aan te meld."

Eenvoudig gestel: As ’n brood R20 op die rak is, moet dit R20 by die kasregister wees—of jy nou met ’n R20-noot of ’n bankkaart betaal.

Die Groot Vraag

Waarom laat die inwoners van Wellington toe dat dit voortduur? In baie gevalle is dit ’n kwessie van gerief of ’n gebrek aan vervoer na groter kleinhandelsentrums. Maar deur voort te gaan om hierdie winkels sonder teenkanting te ondersteun, subsidieer die gemeenskap effektief onwettige sakepraktyke. Is mense so desperaat vir plaaslike diens dat hulle bereid is om toe te laat dat hul verbruikersregte vertrap word vir ’n ekstra R50 per kaartbetaling?

 

The National Citizen Icon

The National Citizen brings the community together. Delivering relevant, inspiring and solution-driven content to the citizens of South Africa.

admin@nationalcitizen.co.za
0710269746